BỆNH ECZEMA LÀ BỆNH GÌ?

Bệnh chàm tổ đỉa hay còn gọi là Eczema là bệnh ngoài da phổ biến, là bệnh da ngứa điển hình, mạn tính hay tái phát, điều trị còn khó khăn. Đây là là một trạng thái viêm lớp nông của da cấp tính hay mạn tính, tiến triển từng đợt hay tái phát, lâm sàng biểu hiện bằng đám mảng đỏ da, mụn n­ước và ngứa. Nguyên nhân gây bệnh rất phức tạp , do : nội giới, ngoại giới như­ng bao giờ cũng có vai trò thể địa dị ứng. 

Nỗi lo khi bị tổ đỉa

Điều trị eczema thể địa cần chú ý một số điểm sau :

A - Các phương pháp điều trị truyền thống :

+ Điều trị toàn thân :

- Tránh các chất gây kích ứng da.

- Giữ nư­ớc cho da dùng cream, mỡ làm ẩm da ( Lacticare...) trong các đợt bệnh ổn định.

- Tắm nư­ớc hơi ấm như­ng không nóng, hạn chế xà phòng.

- Bôi mỡ glucocorticoids.

- Kháng sinh chống tụ cầu vàng khi có bội nhiễm nên dùng erythromycine.

- Kháng histamin tổng hợp.

- Corticoids đ­ường toàn thân ( uống) nên hạn chế dùng, chỉ dùng cho giai đoạn v­ượng bệnh và dùng từng đợt ngắn.

- Với eczema đang trong giai đoạn cấp tính cần nghỉ ngơi, hạn chế chất kích thích ( cà phê, r­ợu...)

- Tránh tiếp xúc với dị ứng nguyên nếu phát hiện đư­ợc .

- Tránh cào gãi chà xát, tránh xà phòng.

- Nếu có nhiễm khuẩn rõ ( sốt, bạch cầu tăng cao, tồn th­ương s­ưng tấy đau, nồi hạch, có mủ vẩy tiết) cho dùng kháng sinh uống 1 đợt 7 - 10 ngày (Tetracyclin,erythromycin)

- Cho thuốc giải cảm, chống ngứa, chống dị ứng: kháng histamin tổng hợp . 

Eczema đang v­ượng lan rộng, có ban dị ứng thứ phát có thể chỉ định corticoids uống một đợt nếu không có chống chỉ định 

+ Điều trị tại chỗ :

- Đối với eczema cấp tính chảy n­ước, loét trợt, dùng các thuốc dịu da, sát khuẩn, chống ngứa, ráo n­ước như­ đắp gạc dung dịch thuốc tím pha loãng 1/ 4000, nư­ớc muối sinh lý 9 %, Nitrat bạc 0,25 %, Rivanol 1 %o, dung dịch Yarish trong 5- 7 ngày đầu sau đó bôi thuốc màu dung dịch tím Metin 1 % , dung dịch Milian, kết hợp hồ nư­ớc.

- Khi tổn thư­ơng khô cho bôi tiếp dầu kẽm cream, mỡ corticoid + kháng sinh ( cream Synalar, neomycin, cream celestoderm -neomycin....)

- Với eczema mạn tính có thể dùng Gondron, coaltar, mỡ corticoids hoặc mỡ corticoid+ a.salicylic như mỡ diprosalic

B – Phương pháp mới điều trị rất hiệu quả bệnh Eczema : 

Điểm cơ bản của phương pháp này là :

Trên nền tảng sử dụng các thuốc bôi truyền thống , tùy theo từng bệnh nhân , từng giai đoạn bệnh cụ thể , tiến hành kết hợp các loại thuốc mỡ bôi , bôi đồng thời các loại thuốc hoặc trộn lẫn đều các loại vào một hỗn dịch để bôi lên chỗ tổn thương . ( Chi tiết cụ thể cho từng loại tổn thương và thuốc áp dụng sẽ đăng ở bài viết sau ) .

Đồng thời kết hợp uống thuốc giải cơ địa mẫn cảm : Ketotiphen 1 mg , uống theo từng liều kéo dài 1 tháng , 3 ngày đầu uống 1 viên , các ngày sau uống 2 viên chia làm 2 lần , nghỉ 1 tuần rồi tùy trường hợp có thể uống tiếp nhiều liều nữa .Phương pháp này tỏ ra rất hiệu quả , đã thu được một số kết quả khả dụng . Nhiều bệnh nhân đã được chữa khỏi bằng phương pháp này

PHÒNG BỆNH ECZEMA CHO TRẺ NHỎ

Eczema là một trong những căn bệnh về da có ảnh hưởng lớn đến hàng triệu người trên thế giới. Với trẻ em, eczema là một căn bệnh khá phổ biến và chiếm tỉ lệ khá cao so với những căn bệnh về da khác.

>> Thuốc tốt nhất  khi trẻ bi bệnh eczema

Ảnh minh họa

Những dấu hiệu của căn bệnh này thường xuất hiện khi trẻ khoảng từ 3-4 tháng tuổi, hai má của trẻ bắt đầu đỏ rực lên, hơi sần và không còn láng mịn như trước nữa. Trẻ thấy ngứa ngáy nên tìm cách dụi mặt vào ngực, vào vai mẹ hoặc đưa tay lên gãi vào hai má. Sau vài ba hôm, thấy mọc lên mụn nhỏ lấm tấm đỏ. Nếu không biết xử trí đúng cách, bệnh có thể lan xuống cả cẳng chân, mông, bụng... tạo thành nhiều mảng, có mụn nước hoặc chảy nước vàng, rất ngứa ngáy và khó chịu.

Để phòng ngừa bệnh eczema cho trẻ một cách hiệu quả nhất, các bậc phụ huynh nên thực hiện theo những bước đơn giản dưới đây:

- Giữ ấm da cho trẻ. Bạn nên thường xuyên giữ ấm cho làn da của trẻ không bị khô rát và ngứa ngáy và tăng độ ẩm cho làn da của trẻ bằng cách xoa lên da của trẻ (2 lần/ngày) những loại lotion có chứa chất dưỡng ẩm cao, không màu, không mùi và chứa các hoạt chất thân thiện với làn da của trẻ.

- Giữ cho phòng của trẻ luôn mát mẻ. Nhiệt độ cũng là một trong những yếu tố góp phần gây nên bệnh eczema. Do vậy, bạn nên chú ý giữ cho căn phòng của trẻ luôn sạch sẽ, mát mẻ bởi nếu không gian trong phòng của trẻ quá nóng sẽ làm cho trẻ đổ nhiều mồ hôi và khó thở, sẽ gây bất lợi cho sức khoẻ của trẻ.

- Giữ cho tay chân trẻ luôn sạch sẽ. Trẻ em thường làm tổn thương làn da của chúng trong quá trình vận động. Do vậy, thường xuyên cắt móng tay và giữ cho tay chân của bé luôn sạch sẽ là biện pháp hữu hiệu nhất để ngăn ngừa sự trầy xước có thể gây viêm da.

- Chế độ ăn uống hợp lý. Một chế độ ăn uống không hợp lý, không đầy đủ chất dinh dưỡng có thể dẫn đến các biến chứng gây nên bệnh eczema cho trẻ em. Hơn nữa, người mẹ mang thai không hấp thụ đủ dưỡng chất cũng là yếu tố chính dẫn tới sự hình thành các vấn đề bất lợi cho làn da của trẻ về sau. Do vậy, các bậc phụ huynh nên cho con trẻ ăn đủ chất dinh dưỡng, các bà mẹ đang mang thai cũng nên hấp thụ nhiều thực phẩm có lợi cho sức khoẻ như đậu tương, lạc, rau củ, hoa quả và lúa mì... để có lợi cho sự phát triển của thai nhi.

- Chọn trang phục chất liệu thiên nhiên. Bạn nên cho trẻ mặc các trang phục có chất liệu vải tự nhiên như cotton. Không nên cho trẻ mặc các trang phục có nhiều chi tiết rườm rà cọ trực tiếp với làn da của trẻ. Ngoài ra, bạn cũng nên chọn các loại chăn mền, khăn lót có chất liệu vải mềm mại, thoáng khí.

- Sử dụng các sản phẩm rửa tay an toàn. Làn da của trẻ rất mỏng manh, nhạy cảm và dễ bị kích ứng khi tiếp xúc với các chất hóa học gây hại có chứa trong các sản phẩm tẩy rửa. Những chất hóa học này sẽ dễ dàng xâm nhập vào lỗ chân lông trên làn da của bé, tác động bất lợi cho hệ thống miễn dịch và tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh eczema phát triển. Vì vậy, các bậc phụ huynh nên chọn các sản phẩm tẩy rửa không chứa chất hóa học hây hại để bảo vệ sức khoẻ cho làn da của trẻ.

ECZEMA CÓ BAO NHIÊU THỂ

Bệnh Eczema có nhiều thể lâm sàng khác nhau :

Eczema ở tay

1- Eczema tiếp xúc ( Contact eczema , contact dermatitis )

Xuất hiện đầu tiên ở vùng tiếp xúc , thường là vùng hở , có khi in rõ hình vật tiếp xúc ( hình quai dép , dây đồng hồ , kính đeo mắt ...) Tổn thương cơ bản là da đỏ xung huyết , hơi nề , trên bề mặt có mụn nước , có thể có hình thái mãn tính khô dày cộm có vảy . Dừng tiếp xúc với dị vật bệnh thuyên giảm , tiếp xúc lại bệnh vượng lên . Làm phản ứng da với chất tiếp xúc cho kết quả dương tính

2- Eczema thể địa ( Atopic dermatitis )

Đây là thể lâm sàng thường gặp nhất , liên quan nhiều đến yếu tố tự miễn , theo lứa tuổi lại có biểu hiện lâm sàng khác nhau :

- Eczema thể địa ở tuổi nhũ nhi và sơ sinh : Bệnh thường ở mặt trán , hai bên cân đối nhau tạo nên tổn thương hình móng ngựa , hình cánh bướn ( Bệnh chàm cánh bướm ) . Tổn thương thường là dát đỏ có nhiều mụn nước trên bề mặt , trợt , chảy dịch , có mủ hoặc đóng vảy tiết .

- Eczema thể địa ở người lớn : Tổn thương cơ bản là những đám mảng mụn nước , tiết dịch hoặc đóng vảy tiết hoặc lichen hoá , vị trí ở bất cứ chỗ nào trên cơ thể , tính đối xứng hai bên ít hơn ( thường là bị cả 2 bên cơ thể , nhưng có nhiều trường hợp tổn thương chỉ khu trú rõ rệt ở một bên còn vị trí tương ứng ở bên kia hoàn toàn bình thường ) . Các tổn thương thường ở các nếp gấp lớn , bàn tay , bàn chân ...

3- Eczema thể đồng tiền ( Nummular Eczema ) : Các đám tổn thương hình tròn hoặc ovan , ban đầu là đám đỏ tiết dịch , có mụn nước , sẩn , tiết dịch , vảy tiết , vảy da , lichen hoá có giới hạn rõ ràng , thường khu trú rõ ràng ở mặt duỗi của chi ( mặt trước cẳng chân , tay , mu bàn chân bàn tay ...Có ý kiến cho răng Eczema đồng tiền là một thể đặc biệt của Eczema vi khuẩn , có ý kiến lại cho rằng eczema đồng tiền là một phân thể của eczema thể địa

4- Eczema da dầu ( Seborrheic dermatitis ) : Vị trí thường gặp nhất là đầu , ở mặt thường bị ở lông mày , quanh mắt , giữa mũi , nếp mũi má ,sau tai . Tổn thương là đám mảng đỏ trên có vảy , vảy mỡ , đôi khi có sẩn trên bề mặt , giới hạn tương đổi rõ , khô . Vi thể có hiện tượng xốp bào

BỆNH ECZEMA Ở CHÂN

Eczema có thể không được chữa khỏi, nhưng các em có thể ngăn chặn nó tái phát bằng nhiều cách. Nếu bị eczema trên mặt, các em hãy rửa mặt thật nhẹ nhàng với sữa rửa mặt không làm khô da hay loại xà phòng tự chế, sử dụng kem dưỡng ẩm không chứa dầu gây ra mụn đầu trắng hay mụn đầu đen. Và chỉ sử dụng loại trang điểm và kem chống nắng không gây kích ứng

Eczema ở chân

Tránh các loại hóa chất làm cho da thêm mệt mỏi. Bên cạnh việc tránh sử dụng sữa rửa mặt, phấn trang điểm gây kích ứng.., các em cũng nên tránh các loại chất tẩy rửa gia dụng, xà phòng làm khô da, nước rửa chén và các loại nước có mùi thơm…

Tránh sử dụng nước nóng. Tiếp xúc quá nhiều với nước nóng hay xà phòng hoặc chất tẩy rửa có thể làm cho làn da của các em khô hơn, vì thế, hãy tắm (vòi hoa sen hoặc bồn tắm) với nước ấm – không nóng và mang bao tay nếu tay của các em phải làm việc trong nước lâu. Đảm bảo rằng kỳ cọ da nhẹ nhàng, vỗ nhẹ nhàng cho da khô, vì dùng khăn lau khô cũng có thể gây kích ứng phần da đã bị eczema của các em đấy.

Sử dụng chất liệu cotton. Quần áo được may bằng các loại vải tổng hợp như len có thể làm da của các em bị kích ứng. Quần áo chất liệu cotton là lựa chọn tốt hơn cả.

Làm ẩm da. Sử dụng loại kem dưỡng ẩm có mùi thơm như mỡ khoáng (Vaseline vàng) sẽ giúp ngăn ngừa da bị kích ứng và nứt nẻ.

Đừng gãi ngứa phần da bị eczema. Mặc dù rất khó để ngăn việc gãi ngứa, nhưng gãi ngứa có thể làm cho phần da bị eczema thêm trầm trọng hơn và khó khăn hơn trong việc chữa lành bệnh. Việc các em gãi ngứa có thể làm da bị trầy xước và vi khuẩn có thể xâm nhập vào, gây nhiễm trùng da.

Giữ cho cơ thể luôn mát mẻ. Thay đổi đột ngột nhiệt độ, đổ mồ hôi và cơ thể quá nóng có thể làm cho phần da bị eczema thêm trầm trọng.

Uống thuốc. Uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ hoặc bác sĩ da liễu đã cho các em.

Thư giãn. Căng thẳng có thể làm eczema thêm trầm trọng, vì vậy, hãy cố thư giãn

THUỐC MỚI TRỊ BỆNH ECZEMA

Các bệnh nhân bị chàm (hay eczema) nặng ở bàn tay có thể được hưởng lợi từ một loại thuốc mới, uống ngày một lần.

>>Thuốc trị eczema

Bệnh Eczema là trạng thái viêm lớp nông của da, tạo nên những đám viêm đỏ trên da, có mụn nước, ngứa dữ dội. Bệnh rất khó chữa và thường xuyên tái phát, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống. Với nhiều người bệnh, các loại kem bôi corticoid truyền thống không có tác dụng gì cả.

Chàm ở bàn tay. Ảnh: storesonlinepro.com.

Mới đây, 5 bệnh viện ở Anh, châu Âu và Canada đã thử nghiệm loại thuốc mới Toctino (có nền tảng từ vitamin A) trên 1.000 người trong 6 tháng. Kết quả cho thấy, thuốc giúp loại bỏ các vết viêm tấy ở khoảng một nửa số bệnh nhân.

Một phần ba số người tham gia được uống 1 viên giả dược một lần mỗi ngày, trong khi số còn lại được uống thuốc thật, cũng 1 viên mỗi ngày nhưng với hai loại liều khác nhau.

Khoảng một nửa số người được uống thuốc có liều mạnh hơn (và 28% nhóm uống thuốc có liều nhẹ hơn) đã sạch hoặc gần như sạch các vết viêm tấy trên da tay sau 24 tuần.

Trong khi đó, chỉ có 17% nhóm uống giả dược có đáp ứng.

Khoảng 1/3 số người đáp ứng bị tái phát bệnh trong 6 tháng sau thử nghiệm. Các cuộc điều trị tiếp theo đã thành công với 80% số người này.

"Chàm tay mãn tính là điều cực kỳ khổ sở với các bệnh nhân và thường rất khó điều trị", nhà điều tra nghiên cứu, tiến sĩ Adam Haworth, một cố vấn da liễu tại bệnh viện St Mary, ở Portsmouth, nói.

"Phương pháp điều trị đường uống mới này, được chứng minh là có hiệu quả trong việc loại các vết chàm trên tay và không gây tác dụng phụ, là một bổ sung lớn cho phép trị liệu của chúng ta và sẽ giúp chúng ta kiểm soát được vấn đề khó khăn này".

Margaret Cox, chủ tịch Hiệp hội từ thiện Eczema quốc gia, cho biết "những người bị chàm tay kinh niên cực kỳ thiệt thòi vì họ không thể sử dụng đôi tay một cách thông thường".

"Điều này có thể dẫn tới việc họ phải nghỉ làm hoặc thậm chí mất việc. Ngoài ra, vì eczema xuất hiện ở khu vực dễ nhìn thấy - bàn tay - nên nhiều bệnh nhân rất ngại ngùng và tự ti. Do vậy, bất cứ phương pháp nào có thể đẩy lui các triệu chứng khổ sở này đều sẽ được các bệnh nhân hân hoan chào đón".

Do loại thuốc mới có thể gây dị tật bào thai nên nó không được kê cho thai phụ, trừ các trường hợp có chỉ định đặc biệt.

Sản phẩm của công ty Basilea Pharmaceutica, Thụy Sĩ, có giá khoảng 400 bảng Anh cho 1 tháng điều trị.

T. An (theo BBC)

Việt Báo (Theo_VnExpress.net)

BỆNH ECZEMA Ở TAY

1. Thương tổn cơ bản : là mụn nước tập trung thành từng đám trên nền da đỏ. Bệnh thường tiến triển theo 5 giai đoạn, phản ánh tình hình biến chuyển của mụn nước, mỗi đợt có thể kéo dài từ một vài ngày đến một vài tuần.

>>Bệnh viêm da cơ địa và cách trị

1.1. Giai đoạn tấy đỏ : bắt đầu ngứa hay là cảm giác nóng rồi trở thành đỏ phù và nóng. Có thể phù ở những vùng da lỏng lẻo như mi mắt, bao quy đầu. Trên bề mặt xuất hiện những hạt nhỏ màu trắng mà sau nầy sẽ tạo thành mụn nước.

1.2. Giai đoạn nổi mụn nước : các mụn nước điển hình của bệnh chàm thường phát sớm trên nền da đỏ, có khi tràn ra vùng da lành. Kích thước nhỏ như đầu đinh ghim, đôi khi to bằng bọng nước. Mụn nước nhỏ rất nông, chứa dịch trong, sắp xếp thành mảng chi chít, dày đặc. Trên một mảng chàm, do có nhiều đợt liên tiếp, mụn nước ở nhiều giai đoạn khác nhau.

1.3. Giai đoạn chảy nước : mụn nước có thể vỡ đi do bệnh nhân gãi hoặc vỡ dập tự nhiên, nước vàng chảy ra, khi thì từng giọt, khi thì dính vào quần áo. Đến giai đoạn này, mảng chàm lổ chổ nhiều vết trợt hình tròn còn gọi là giếng chàm (giai đoạn này dễ bị bội nhiễm). Huyết thanh thấm ra ngoài, nếu lấy một vật gì đậy lại thì sau một thời gian huyết thanh sẽ tạo thành một mảng dày.

1.4. Giai đoạn da nhẵn: sau một thời gian thì sự xuất tiết giảm, khi chảy nước vàng, huyết thanh đọng lại trên mặt da, làm thành những vảy tiết dày. Sau một thời gian vảy tiết khô đọng rồi bong ra để lộ lớp da nhẵn bóng mỏng như vỏ hành. Giai đoạn này ngắn.

1.5. Giai đoạn bong vảy da : lớp da vừa tái tạo, tự rạn nứt bong vảy thành mảng dày hoặc vụn như cám, hoặc da dày lên, tăng sắc tố, có kẻ ô gọi là liken hóa. Sau một thời gian khá lâu nếu không có mụn nước tái phát, da sẽ trở lại bình thường không có sẹo, bởi vì tổn thương ở lớp thượng bì.

2. Triệu chứng ngứa : rất trung thành với bệnh, nghĩa là xuất hiện ngay từ thời kỳ đỏ da cho đến cuối giai đoạn. Cường độ rất dữ dội, có thể làm rối loạn giấc ngủ của bệnh nhân. Khi gãi làm vỡ các dưỡng bào sẽ phóng thích ra các histamin gây ngứa thêm.

THUỐC CHỮA ECEMA LÒNG BÀN TAY

Bệnh tổ đỉa là một dạng đặc biệt của eczema. Eczema gặp ở mọi lứa tuổi. Ở trẻ em còn gọi là chàm thể tạng. Vị trí tổn thương gặp bất kỳ nơi nào trên da. Nếu tổn thương xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân và rìa các ngón tay, ngón chân thì được gọi là eczema bàn tay, bàn chân hay bệnh tổ đỉa (pompholyx/dyshidrosis). Vậy tổ đỉa là một thuật ngữ để chỉ bệnh chàm/eczema bàn tay, bàn chân.

Tổ đỉa lòng bàn tay

Bệnh tổ đỉa hay tái phát vào mùa hè, phát theo tuần trăng, ngứa nhiều khiến bệnh nhân phải gãi nên việc điều trị rất khó khăn.

Điều trị bệnh tổ đỉa cũng như điều trị bệnh chàm: Tại chỗ bôi thuốc theo từng giai đoạn của bệnh như thuốc nước, thuốc hồ và thuốc mỡ, kèm theo uống thuốc kháng histamin để giảm ngứa. Dùng thuốc kháng sinh nếu có bội nhiễm. Người bệnh cố gắng hạn chế gãi vì gãi là yếu tố tác động làm tăng tiết histamin tại chỗ, là căn nguyên chính gây nên ngứa của bệnh chàm.

Bệnh tổ đỉa là bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng bệnh nhân phải biết giữ gìn để đề phòng tái phát. Khi thấy ngứa tại các vị trí cũ phải đến khám chuyên khoa da liễu ngay để điều trị kịp thời, bệnh nhanh khỏi, chi phí ít.

Thuốc dùng trong giai đoạn chàm cấp:

- Dung dịch jarish đắp lên thương tổn cho đến khi hết chảy nước.

- Dung dịch castellani/ xanh metylen bôi lên tổn thương khi có bội nhiễm.

- Toàn thân cho uống kháng histamin (loratadin, citirizin, telfast...) và kháng sinh phòng bội nhiễm. Nếu tình trạng nặng có thể dùng corticoid liều thấp dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Thuốc dùng trong giai đoạn chàm bán cấp:

- Hồ tetrapred hoặc hồ nước bôi tại chỗ cho đến khi đỡ đỏ, đỡ phù nề. Có thể kết hợp với thuốc kháng sinh có corticoide (dạng kem bôi) như fusicort, fobancort, supricort-N.

Toàn thân tiếp tục uống kháng histamin và uống kháng sinh khi có bội nhiễm.

Thuốc dùng trong giai đoạn chàm mạn:

Bôi các loại mỡ corticoide như: eumovate, dermovate, flucinar, lorinden hoặc bôi thuốc ức chế miễn dịch tacrolimus (FK 506/ protopic), kết hợp với một số thuốc làm ẩm da như physiogel cleanser, cetaphyl, skincare-U.

Toàn thân vẫn tiếp tục uống kháng histamin và một số sinh tố C, A, E. Nếu tổn thương lâu ngày, phải đi khám và điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu.

ThS. Bs. Đỗ Xuân Khoát